تعریف امید تحصیلی

از نظر اسنایدر امید تحصیلی فرایندی است که طی آن دانش آموزان ابتدا اهداف خود را تعیین می کنند، سپس راهکارهایی برای رسیدن به آن اهداف خلق می کنند و بعد از آن، انگیزه لازم برای به اجرا درآوردن این راهکارها را ایجاد کرده و در طول مسیر حفظ می کنند؛ بنابراین، امید تحصیلی مربوط به اهداف تحصیلی است که دانش آموز برای خویش بر می گزیند و به راه و مسیرهای دست یابی به این اهداف و همچنین عواملی که باعث می شوند تا دانش آموز در این راه ثابت قدم بماند، اشاره دارد (ابراهیمی قیری، 1392). از نظر هانسن، امید تحصیلی عبارت است از اعتقاد دانش آموزان به توانایی های خود برای توسعه استراتژی های رسیدن به اهداف، داشتن انگیزه لازم به استفاده از استراتژی ها، توانایی حفظ سطح بالایی از عاطفه مثبت و همچنین تعهد به استقامت طولانی تر و صرف تلاش بیشتر برای به چالش کشیدن و انجام دادن وظایف درسی. دانش آموزانی که امید تحصیلی دارند پریشانی و استرس روانی کمتری را تجربه می کنند که این امر بر موفقیت تحصیلی آنان بسیار تاثیرگذار است، همچنین این دسته از دانش آموزان قادر به به کارگیری استراتژی های مناسبی برای دست یابی به اهداف خود می باشند (هانسن، 2013). دانش آموزانی که امید تحصیلی بالایی دارند، هدف های والاتری دارند و می دانند چگونه تلاش کنند تا به این هدف ها دست یابند، باید به این نکته نیز توجه داشت که امید تحصیلی یک ضرورت است، اگرچه به تنهایی کافی نیست و به تنهایی موجب موفقیت تحصیلی نمی شود، اما بدون آن نیز تلاش ها ضعیف و ناکارآمد خواهند بود (خلجی، 1386).

همچنین بر اساس نظر اسنایدر، شوری، چیوینس، پالورز، آدامز^[1] و همکاران (۲۰۰۲) امید تحصیلی شامل مجموعه ای از شرایط است که عبارت است از: دارا بودن اهداف ارزشمند تحصیلی و ادارک توانایی برای تولید راهبردها در تعقیب این اهداف. بر اساس این نظریه افراد دارای امید تحصیلی بالا، اهداف مشخصی را در تحصیل دنبال می کنند، افسردگی را کمتر تجربه می نمایند و از سلامت جسمانی و روانی بالاتری بر خوردارند. از این نظر، منطقی است که کنترل سطوح امید تحصیلی در دانش آموزان ممکن است به عنوان سپری در برابر شکست تحصیلی و تدبیری برای کاهش تاثیر مخرب آن بر پیشرفت تحصیلی مفید باشد (اسنایدر و رند^[2] ۲۰۰۵).

اسنایدر (۱۹۹۱) در اعتبار یابی امید تحصیلی در کودکان اشاره می کند که بین نمرات بالا در امید تحصیلی و نمرات بالا در امتحانات ارتباط مثبت وجود دارد. هم چنین شواهد تحقیقات نشان میدهد که مداخلات امید آموزی می توانند سطح امید تحصیلی را افزایش دهند. و دانش آموزان با امید تحصیلی بالا، بیشتر احتمال دارد که باور کنند به نمره نهایی مورد نظر خود خواهند رسید، در واقع آن ها به توانایی تحصیلی خود اعتماد بیشتری دارند (اسنایدر، ۱۹۹۶).